Men trắng là loại men được dùng phổ biến để tráng lên các sản phẩm gốm sứ từ thế kỷ I đến nay.
Men trắng có nhiều sắc độ như trắng ngà, trắng xanh, trắng đục, trắng tinh khiết.
Tuy nhiên để pha chế ra loại men trắng tinh khiết rất khó khăn, đòi hỏi nguồn nguyên liệu phải thật sự chất lượng và kỹ thuật pha chế cao.
Hiện nay, loại men trắng có chất lượng cao và được ưu chuộng nhất là loại gốm men trắng Bát Tràng.
Sơ lượt về nghệ thật làm gốm men trắng ở Việt Nam
Loại men trắng lần đầu xuất hiện ở Việt Nam là từ những năm đầu sau công nguyên.
Đó là bước ngoặc mở ra thời kỳ phát triển cho loại gốm tráng men sau này. Loại men này có màu trắng ngà hoặc trắng hơi đục.
Vì nguyên liệu và kỷ thuật pha chế men khi đó còn hạn chế.
Sản phẩm gốm men trắng có màu men trắng ngà
Các sản phẩm gốm men trắng được sản xuất nhiều thời Lý – Trần. Các sản phẩm gốm men trắng thời bấy giờ cũng chỉ có loại men trắng ngà được làm từ tro trấu pha bột đất.
Đến thể kỷ XV loại men trắng tinh khiết đã lần đầu tiên xuất hiện trên các sản phẩm gốm.
Nghệ thuật làm gốm men trắng Bát Tràng
Các sản phẩm gốm men trắng Bát Tràng với màu men trắng xuất hiện từ thế kỷ XV trên các sản phẩm lọ, bát, đĩa…
Để phô diễn vẽ đẹp của loại men trắng tinh khiết này người ta thường chỉ tráng men lên sản phẩm mà không trang trí thêm. Hoặc trang trí một vài viền chỉ và bông hoa có kích thước nhỏ.
Bộ ấm trà men trắng Bát Tràng có màu men trắng thuần khiết
Các sản phẩm gốm men trắng Bát Tràng thường sản xuất các loại như chén, đĩa, ấm trà, lọ hoa…
Cách trang trí trên sản phẩm gốm men trắng Bát Tràng thường là các hoa văn nhỏ, những nét viền mềm mại, uyển chuyển thể hiện sự thanh tú của nền men trắng phía dưới.
Bộ chén đĩa men tráng Bát Trằng được trang trí họa tiết tinh giản
Tham khảo: Gốm men lam truyền thống của Bát Tràng có gì đặc sắc
Các loại lọ hoa cổ cao miệng loe, trên cổ lọ thường được trang điểm một dãi với hai đường vân nổi, giữa hai đường gân được in bốn bông hoa.
Gốm men trắng Bát Tràng tiết giảm tối đa các họa tiết phụ, các hoa văn trang trí cũng được vẽ đơn giản.
Cách pha chế loại men trắng thuần khiết
Để có được loại men trắng tinh khiến, người làm gốm sáng tạo, tìm tòi, nghiên cưu trong suốt hàng ngàn năm.
Pha chế men trắng là một việc làm không hề đơn giản. Đó là sự kết hợp của nhiều thành phần khác nhau như đất sét trắng, cao lanh và các loại bột đá.
Tất cả các phối liệu trên phải được chọn lọc những loại tinh khiết nhất sau đó được nghiền rất mịn.
Để tạo ra loại men trắng thuần khiết các phối liệu phải nghiền mịn và được rây trên sàn rây có mật độ 2000 lỗ/1cm2 mới đạt yêu cầu.
Công đoạn tráng len lên sản phẩm gốm trước khi nung
Tham khảo: Gốm sứ Bát Tràng men nặng lửa được chế tác như thế nào?
Việc tráng men lên sản phẩm cũng cần người thợ gốm có tay nghề cao, lớp men tráng phải vừa đủ không mỏng, không dày để khi nung men không bị dồn chảy.
Loại gốm men trắng Bát Tràng nói riêng và nghệ thuật gốm men trắng ở Việt Nam nói chung đó là một vẽ đẹp của sự thanh tú, đơn giản nhưng cũng rất tinh tế.
Các sản phảm gốm sứ men trắng thể hiện sự mền mại, quý phái từ màu men trắng tinh khiết và nét trang trí tinh giản mang tính điểm xuyết, tiết chế.
Vẽ đẹp đơn giản nhưng tinh tế của sản phẩm gốm men trắng Bát Tràng
Tham khảo:
Vì đâu gốm Bát Tràng Hà Nối có vị trí đứng đầu trong thị trường gốm sứ ở Việt Nam
Nét đặc sắc của gốm men rạn Bát Tràng
Khá phá làng gốm Bát Tràng
