Bên cạnh những loại gốm nổi tiếng từ thể kỷ XV trở về sau như gốm men trắng, gốm men ngọc, gốm men xanh đồng, gốm hoa nâu..

Gốm men lam là một trong những sản phẩm gốm phổ biến, và có vị thế vững chắc trong thị trường gốm sứ.

Ngày nay, gốm men lam truyền thống vẫn được đại đa số người tiêu dùng ưa chuộng.

Nổi bật trong đó là loại gốm men lam truyền thống của Bát Tràng với màu men lam đặc biệt và tai hoa của đôi bàn tay người thợ vẽ gốm với những hoa văn đặc sắc.

Gốm men lam trong lịch sử phát triển nghề gốm ở Việt Nam

Xuất hiện từ giữa thế kỷ XIV, gốm men lam là loại gốm men độc sắc với chất phát màu là oxit côban.

Trong thời kỳ đầu từ thể kỷ XV đến thể kỷ XVI gốm men lam chưa được phổ biến nhiều, vì việc khai thác côban gặp nhiều khó khăn.

Sản phẩm gốm men lam được trang trí tinh xảo 

Gốm men lam thực sự phổ biến là sau thể kỷ XVI đến nay.

Các loại gốm men lam truyền thống thời kỳ này chủ yếu là các sản phẩm gốm dân dụng có kích thước nhỏ như chén, bát, chân đèn, ấm trà, bình vôi, lọ tròn, các hộp đựng…

Thành phần men của gốm men lam truyền thống

Men lam là loại men tro được pha trộn với oxit côban và nung trong lửa cao.

Oxit côban là chất phát màu rất mạnh, trong các sản phảm gốm men lam truyền thống ở Việt Nam thường có 2 sắc mà lam.

Loại thứ nhất là màu lam xanh nước biển được pha chế từ oxit côban tinh khiết.

Loại thứ hai cho ra màu xanh mực được pha chế từ oxit côban có lẫn oxit mangan.

Men lam với hai sắc độ khác nhau tùy vào chất lượng oxit côban

Trong thời kỳ nhà Lý – Trần, do oxit côban hiến và giá đắt nên các sản phẩm gốm men lam ít phổ biến hơn các sản phẩm gốm khác như gốm men trắng, gốm men ngọc, gốm men nâu.

Nét đặc sắc trong nghệ thuật trang trí gốm men lam truyền thống

Về tạo dáng, gốm men lam được tạo dáng và thành hình giống với các sản phẩm gốm khác cùng thời.

Trong trang trí gốm men lam cũng áp dụng nhiều phương pháp trang trí như gốm men hoa nâu.

Trong đó,  nét đặc sắc của gồm men lam truyền thống là phương pháp vẽ hoa lam dưới men và trên men.

Bát hương vẽ hoa lam dưới men tại cửa hàng Không Gian Gốm
21 Cộng Hòa, p.4, q.Tân Bình, tp.HCM

Bằng phương pháp vẽ hoa lam, các sản phẩm không chỉ đẹp nhờ màu men lam đặc biệt, mà kết hợp với tài hoa của người thợ vẽ gốm đã tạo ra một loại gốm men lam đặc sắc, nổi tiếng.

Người thợ vẽ hoa lam thường kết hợp kỷ thuật vẽ công bút và phóng bút để tạo ra những hoa văn độc đáo.

Điểm đặc biệt trong các hoa văn được vẽ trên gốm men lam truyền thống là, các nét vẽ đậm nhạt, nét vẽ tạo mảng, vẽ chi tiết được thể hiện chỉ trên một nét vẽ.

Điều này thể hiện rõ nhất trong các ản phẩm gốm men lam Bát Tràng.

Tham khảo:  Các phương pháp trang trí gốm sứ ở Việt Nam

Nét vẽ hoa lam với nét vẽ đậm nhạt, vẽ chi tiết tạo mảng trên một nét vẽ

Đề tài trang trí trên gốm men lam cũng rất phong phú, đa dạng. Được dùng phổ biến là các họa tiết hoa, lá, chim, thú…

Ngoài ra còn có lối trang trí theo đề tài tưởng tượng của người vẽ như mây, núi, rồng, kỳ lân, các nội dung phong cảnh sơn thủy.

Một số loại gốm men lam phổ biến trên thị trường gốm sứ hiện nay

Có thể nói, gốm men lam là một bước tiết vượt bậc trong lịch sử phát triển nghệ thuật gốm ở Việt Nam.

Gốm men lam kết hợp vẻ đẹp của màu men lam bóng với sự tinh tế của nghệ thuật vẽ hoa lam.

Đã tạo ra một vẽ đẹp thanh thoát nhưng đầm thấm trên các sản phẩm gốm men lam truyền thống ở Việt Nam.

Bát cơn men lam Bát Tràng vẽ tay

Đèn dầu men lam Bát Tràng vẽ tay

Bình bông men lam Bát Tràng được trang trí tinh xảo

Ngày nay gốm men lam vẫn là một trong những loại gốm được yêu thích trong lòng người tiêu dùng gốm sứ.

Đặc biệt là những sản phẩm gốm men lam Bát tràng vẫn giữ được vẽ đẹp và cái hồn của gồm men lam truyền thống xưa.

Đó là nét đẹp được chất lọc từ bao thế hệ làm gốm men lam xưa.

Tham khảo: 
Nét đặc sắc trong nghệ thuật làm gốm men rạn Bát Tràng
Nghệ thuật làm gốm men trắng bát tràng
Gốm men lam truyền thống Bát Tràng với những họa tiết trang trí ý nghĩa
Vì đâu gốm sứ Bát tràng luôn giữ vị thế đứng đầu trong thị trường gốm sứ ở Việt Nam